Geleceğin yazılımcılarına tavsiyeler

Bu yazımda, yazılımcı, programcı, web tasarımcı vb. alanlarda kariyer planlayan meslekdaşlarıma çok detaya girmeden kısaca yazılımcı olarak yaşantımı anlatıp hangi konulara dikkat etmeniz gerektiğinden bahsedeceğim.

Staj zamanımda ve üniversitemin ilk yılında, bilgisayar teknik servislerinde çalıştım. Ufak harçlık ve yemek karşılığında. Bilgisayar donanım ve kurulum temellerini öğrenmem konusunda iyi bir ortamdı. Zaten fazlasını beklemiyordum.

Ticari değeri olan yazılım geliştirmeye, üniversite yıllarımın ilk zamanlarında başladım. Düzenli bir maaşım yoktu, yarı zamanlı personel olarak çalıştım ve sigortam ödendi sadece. Proje bazlı ödeme alıyordum ve zamanın parasıyla 50-100 dolar idi ilk projem. Zaten 2007li yıllarda web sitesi kurmaya çok meraklı firma yoktu. Genellikle küçük firmaların sitelerini yaptım. Çoğu halen portföyümde (şirket kapanmadı ise). Kimisi sitesini yeniledi, kimisi 5-10 senedir aynı siteyi kullanmaya devam ediyor. Arayüzü modern ve site işlevsel olduğu sürece küçük firmaların umrunda değil sitenin eskliği. Halbuki o yıllardan günümüze birçok teknoloji değişti (mobil tasarım, html5, SPA, svg vb), bazısı tamamen ortadan kalkmak üzere (Flash).

Site projelerini küçük şirketlere, uygun sayılabilecek fiyatlara yaptım. Siteleri sayesinde gelirlerini katlamayan firma olmamıştır diye tahmin ediyorum. Kimisi güncellemeler olur, kimisi referans oluruz sözleri ile fiyatları indirdiler. Proje tesliminden sonra da ne arayan olurdu ne soran. Neyse ki büyük çoğunluğunun proje yayına geçerken hosting (barındırma) ve alan adı yenilemelerini üzerime aldım. Böylece site başına yıllık 10-20$ gibi, bir günlük karnınızı doyuracak kadar getiri oluşturdular.

Üniversite zamanında ve sonrasında serbest olarak (matbaalar aracılığıyla) web siteleri yapıp sattım. Kimi aracılar %20-35 komisyon alıyordu (fatura veya sadece komisyon olarak). Çok önemli dğeildi çünkü kendimce yetiyordu. Anne-babamdan harçlık almayı bırakmıştım bu sayede.

Gebze’de ufak bir web tasarım firmasında tam zamanlı çalıştım 3-5 ay, hatırlamıyorum. 2-3 site yapmıştım ki karşıma “Araç Takip Sistemi” arayüzü geldi. Proje hatları belli değil, ne istenen belli değil, ama süresi belli, maaliyeti belli (bedava). Bir yandan o projeyi anlamaya çalışırken, bir yandan da başka projeler yapabilir miyim diye zorlanıyordum. Ufak bir bisiklet kazası geçirdim, işe gidemedim ve ayrıldım. Çünkü ayağımdan dolayı istirahat etmem gerekirken bile iş yetiştirmem isteniyordu.

Başkasının hatalı yaptığı / tamamlamadığı projeyi, bana bedavaya yaptırmaya çalışanlarla karşılaştım. Ödeme yapmalarını ikna ettik. Bir tasarım yaptım, olmadı, iki tasarım yaptım beğenilmedi, en sonunda tamamlandı ve hayatlarında sahip oldukları en doğru düzgün site oldu. Ufak tefek ürün eklemeleri için aradılar. Anında güncellenmesini istediler. Vakit ödemeye gelince, utanmadan 100 lira için 10 lira indirim istediler. Fakir olduklarından değil, zengin olduklarından…

Yarı zamanlı bir işim oldu. O anki seviyemde, bana göre ekip işi isteyen proje için asgari ücretle (çünkü firmadaki satış temsilcileri sizin yüksek maaş aldığını öğrenirlerse darılırlarmış) bir yıl boyunca çalıştım. İşten ayrılırken proje tamamlanmamıştı, tamamlanmasını istediler (bedavaya). Tamamlanacağını söz verip ayrıldım. Neyse ki sonradan proje geliştirmeleri unutuldu.

İstanbul’da kısa süreli bir işim oldu. Gebze’den gittiğim için, günlük 4 saatim yolda, trafikte geçiyordu. Bir ay dayanabildim. Çünkü Türkiye’nin önde gelen web tasarım ajanslarından olmasına rağmen, tatmin edici bir maaş alamıyordum (asgari ücretin ~1.5 katı).

Bir firmaya, bir-iki yıl arayla sunum ve teklif verdim. Arada başkasına iş yaptırmışlar ve berbat durumda siteleri vardı. Fiyatı neredeyse yarı yarıya indirdiler, ben de sonraki eklemelerde emeğimin karşılığını alırım düşüncesi ile kabul ettim. Birçok dilli ve yaptığım ilk mobil uyumlu siteydi. Tamamladım, teslim ettim. Her şeyi çalışır ve doğru düzgün olarak. Bir-iki hafta sonra dil eklemesi istediler ve “indirimli” proje bedelinin yarı fiyatını teklif ettim.  “Proje bu kadar etmedi, bir dil eklemek için bu kadar para istenir mi…” cevabını adım ve sitenin html’ini indirip, ucuz biri ile anlaşıp dili eklediler ve site halen çalışmayan iletişim formu, çalışmayan google haritası ile yayında.

Şu an yurt dışındayım. Maaşım, Türkiye’de son aldığım maaşa göre 4-5 kat (TL’nin değer kaybetmiş olmasının da etkisi var).

Mutluyum, fakat 13 yıllık “bilgisayarcı” deneyimimin geldiği nokta göz sorunları, el bilekleri sorunları, hareketsizlikten kaynaklanan tutulmalar…

Ödemeleri %30 iş başlangıcı, geri kalanı da fatura karşılığı site yayına geçince talep ediyordum. Doğrudan çalıştığım müşteriden hemen, matbaalardan 1-3 ay sonra geliyordu ödemeler. Seneler önce bir müşterim web projesi için 6 aylık çek teklif etmişti. Tabi reddedildi. Günümüzde ise son iki doğrudan projemde ödemeler 2 ayı geçmeye başladı. Bu şu demek; Türkiye’de nakit para sıkıntısı var…

Şu an bir tek proje var, uzun zamandır bitirmeye çalıştığım. Tam zamanlı çalıştığımdan vaktim olmuyor. Boyumdan büyük işler aldım, emeğimi karşılamayacak fiyata. Ciddi firmalar, proje bedeline bir sıfır daha koyardı sonuna eminim.

Teknoloji olarak html, css, jquery, c#, asp.net ile başlamıştım. Bunlar günümüz siteleri için halen yeterli. Mobil tasarımlar için bootstrap kullandım. Tabi son zamanlarda ufak web siteleri için themeforest’tan uygun bir şablon satın alıp içeriği yerleştiriyorum. Çünkü müşterinin aklından geçen fiyat, 5-10 sene öncesinin fiyatları. Sizi aç bırakmak istiyorlar, çünkü kendileri de açlar…

Front end developer olarak, günümüzde kullandığımız ve öğrenmeye çalıştığım teknolojiler ise şunlar: asp.net core, mvc, react, require, webpack, scss, node.js…

Öğütler

  • Yazılım projeleri ve IT bilgileri, karşınızdaki kişi için bir maliyeti sıfır gibi görünen işler. Bu nedenle çoğu esnaf tarafından maliyetlendirmesi doğru olarak yapılmaz. Halbuki, siz o işi yapacak bilgi seviyesine gelebilmek için emek, zaman, para, sağlığınızı vermişsiniz ve vermeye devam ediyorsunuz. Bu nedenle size “2 tıkla yaptın, ne ödemesi” diye yanıt verenlerden uzak durun.
  • Karşınızdaki kişinin sizin emeğinizin maliyetini ve süresini belirlemesine izin vermeyin. Belirli bir fiyat politikanız olsun. Saatlik ücret belirlemeye çalışın.
  • Bir işe ne beden biçtiniz ise (öngçrülmeyen eklemeler ve düzenlemeleri hesaba katıp bir %30 arttırın tabi) onu o iş için alın. Başka iş gelir, tanıdıktır vb. bahanelerle kesinlikle indirim yapmayın.
  • İşin hatlarını yazıp sözleşmeye ekleyin. Ürün resimlerini kim nasıl temin edecek, yabancı dil çevirilerini kiç karşılayacak gibi, her konuyu netleştirin.
  • Koşullarınız olsun. Karşı taraf yerine getirmesi gereken ödemeyi yapmaz ise verdiğiniz hizmeti kesin, geri alın veya durdurun. Site hostingi kontrolünüzde değilse, kodunuzda arka kapı koyun.
  • Yazılımınızın kaynak kodunu karşı tarafa vermeyin.
  • Uzun süre bilgisayar başında çalışıyorsanız, ara sıra gözünüzü monitörden ayırın, uzaklara bakın. Gözlerinizi korumak için 20-20-20 kuralını uygulamaya çalışın. Hareket edin. Bileklerinizi dinlendirin.

Bir cevap yazın

Your email address will not be published. Please enter your name, email and a comment.

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.